The Bad Tempered Gardener

Anne Wareham, Frances Lincoln Publishers Ltd, Londen 2011,
168 pp, prijs £16,99
ISBN 978 07 1123 150 4
In het Britse parlement worden dingen geroepen die we in Nederland niet normaal zouden vinden, maar over een serieuze zaak als tuinieren is men in het Verenigd Koninkrijk veel te mild, vindt Anne Wareham. In de kritische en soms ronduit polemische kranten- en tijdschriftenartikelen die ze schreef zegt ze waar het op staat: tuinieren is werk, je wordt er meestal moe en niet altijd vrolijk van, en er wordt een ongelooflijke hoeveelheid onzin over verteld en geschreven. Wareham en haar echtgenoot fotograaf Charles Hawes, die de uitstekende foto’s voor het boek maakte, zijn de bezitters van the Vedww in Monmouthshire, Wales. Ze beschrijft hoe hun tuin tot stand kwam en veranderde, over de opvattingen van de mensen die zij in verband ermee tegenkwam en hoe ze daar tegenaan keek, en vooral over allerlei clichés en geaccepteerde standpunten waar ze het absoluut niet mee eens was. Ze doet dat in heel persoonlijke, soms wat gezochte, maar meestal zeer rake observaties. Met de website thinkingardens.co.uk die zij heeft opgezet is een serieus discussieforum over tuinen en tuinieren ontstaan. Tegendraads, verfrissend, navolging waard! LD

Je eigen groentetuin op 1m²

Anne-Marie Nageleisen, Uitgeverij Stichting Kunstboek, Oostkamp (B.) 2011,
192 pp, prijs € 19,95
ISBN 978 90 5856 382 8
Dit uit het Frans in het Vlaams vertaalde boekje biedt een alternatief voor het gebruikelijker moestuinieren waarbij groenten van dezelfde soort op een rijtje staan. Je eigen groentetuin op 1m² propageert het moestuinieren in vierkante vakken van 1,2 meter, die weer onderverdeeld worden in vierkante vakken van 40 centimeter.
Het boek bestaat uit drie delen: ‘De basisprincipes van vierkant tuinieren’, ‘Het plannen van een vierkante moestuin’ en ‘Teeltfiches voor tuinieren in plantvakken’. Dit laatste onderdeel neemt driekwart van de pagina’s in beslag.
De vierkante vakken zijn verhoogde bedden die met onbehandeld hout worden omrand. Het overvloedig gebruik van timmerhout lijkt een beetje in tegenspraak met de duurzame, ecologische en biologische inslag van het boek. Verder is de planning en vooral de rotatie van de gewassen niet zo eenvoudig als bij gewoon op rijtjes telen. Uit de beschrijving van de gewassen in de teeltfiches blijkt dat in Frankrijk toch een beduidend warmer klimaat heerst waardoor bij ons de teeltaanwijzingen niet helemaal uitvoerbaar zullen zijn. Het boek is ruim voorzien van illustraties en heeft een rommelige opmaak.
Niet praktisch, wel boeiend en misschien ter inspiratie om zelf te experimenteren. JWM

Neue Staudenverwendung

Norbert Kühn, Ulmer Verlag, Stuttgart 2011,
330 pp, prijs € 39,90
ISBN 9783 8001 5970 3
Nu grootschalige toepassing van vaste planten weer populair lijkt te zijn is de vraag naar manieren om de hoge onderhoudskosten te verminderen groter geworden. Dat kan alleen wanneer er voldoende kennis over het gebruikte materiaal is. In Duitsland worden de toepassingsmogelijkheden van vaste planten al jaren systematisch bestudeerd: ecologische uitgangspunten, onderhoud gebaseerd op toepassingsstrategieën en andere, vrij gecompliceerde concepten die echter hun nut in de praktijk hebben bewezen omdat ze duidelijk maken waar ontwerper en beheerder bij beplantingskeuze en onderhoudsmethode op moeten letten.
In dit boek, een vervolg op de klassieker van Hansen/Stahl, worden esthetische principes als ‘ordening en harmonie’, ‘contrast en combinatie’, ‘ritme’ en ‘groepering’ uiteengezet; de planteigenschappen die belangrijk zijn bij de vormgeving zoals habitus en vormverandering gedurende het seizoen komen aan de orde. Aan de hand van een groot aantal eigentijdse ontwerpen en geïllustreerd met zo’n 170 foto’s en 40 tekeningen, wordt geanalyseerd hoe ontwerpers in Duitsland, Nederland en Engeland vaste planten gebruiken en welke nieuwe mogelijkheden worden ontwikkeld. Geen gemakkelijke, maar wel verplichte kost voor iedereen die serieus met vaste planten werkt. LD

Populierensap

Gerbrand Bakker, Schrijvers van naam van ECI, Uitgeverij Areopagus, Vianen 2011,
96 pp, prijs €4.99
ISBN 978 90 8564 371 5
‘Ik heb vader naar boven gedaan’ is de briljante openingszin van het boek Boven is het stil, het prijswinnende debuut van schrijver Gerbrand Bakker. In weinig woorden veel zeggen en tussen de regels laten lezen, dat is de kracht van de schrijver die daarnaast ook nog hovenier is. Over zijn opleiding aan het Clusius College schreef hij 168 columns voor De Groene Amsterdammer. Een keuze hieruit is gebundeld in Populierensap, een bomendagboek.
‘Teksten over bomen, maar ook over struiken en planten, de dingen die ik meemaak in tuinen en de natuur in het algemeen en met de tuineigenaren’, aldus de auteur in de inleiding van het handzame gebonden boekje. In de wat stroeve, karige, soms vierkante, bewust boerse Bakkertaal wordt onder andere verhaald over orchideeën, pokon, liguster en de sneue ondergang van de treurvariëteit van Picea omorika die omgewaaid in zijn verre neef, de Taxushaag hing. Zulke beeldende kleine verhalen zijn in Populierensap te lezen. Te koop in de ECI-winkel of te bestellen via hun site. Ideaal bundeltje voor op het nachtkastje; licht gedoseerd verteren de columns van Gerbrand Bakker het best. GJD

Gevleugelde architecten. Hoe vogels hun nesten ontwerpen en bouwen

Peter Goodfellow, Tirion Natuur, Utrecht 2011,
160 pp, prijs € 19,95
ISBN 978 90 521 0307 5
Een van de opmerkelijkste gebouwen van de laatste jaren is het Olympisch stadion in Bejing. Door zijn ingenieuze vorm kreeg het de bijnaam ‘het vogelnest’. Het is denkbaar dat de architecten gekeken hebben naar de inventieve bouwkunst van vogels. Ook wie een tuin heeft kan er soms een glimp van opvangen – merelnesten alleen al zijn staaltjes van functioneel design.
Maar er is nog veel meer: dit boek laat in detail zien hoe vogels wereldwijd uiteenlopende types van nesten construeren, beveiligen en bewonen. Neem nou minimalistische architectuur die volstaat met een kuiltje in het woestijnzand; daar tegenover zijn er vogels die met hun snavels tunnels en holen uithakken en stofferen. Andere bouwen duurzaam en kneden hun nesten van modder, speeksel en extra materiaal als wapening. Er zijn op water drijvende bouwsels en technisch virtuose hangende nesten; er bestaat sociale huisvesting waar honderden vogelfamilies in één gebouw wonen en dit gemeenschappelijk onderhouden, en in Azië worden zelfs voor mensen eetbare nesten gebouwd.
Lering en vermaak op elke bladzijde, volop geïllustreerd met fraaie foto’s en duidelijke tekeningen. KS

Laat mij maar tuinieren

Klaas T. Noordhuis, Aloys van Wieringen, Liber Amici Oosterhouw, Leens 2011,
32 pp, prijs € 12,50
ISBN 978 90 8170 411 3
In de eerbiedwaardige serie Liber Amici Oosterhouw verschenen tot nu toe publicaties met gedichten van C.O. Jellema, over tuinontwerpen van Klaas T. Noordhuis en met zwart-wit foto’s van de parktuin Oosterhouw in Leens. Deze voorbeeldig vormgegeven cahiers worden nu verrassend opgevolgd door een kleurrijk, luchtig kindertuinboek.
In een stevige, harde kaft wordt in een luttele 32 pagina’s een schat aan informatie geboden voor jeugdige tuiniers. In tekst en beeld wordt de startende tuinier m/v geïnstrueerd hoe maand voor maand te handelen. De tekst oogt makkelijk toegankelijk, dwingend genoeg voor de MTV-generatie, en telegramstijl-efficiënt. Aloys van Wieringen maakte schitterende afbeeldingen met dikke padden, vogelverschrikkers en afstandsbestuurde trekkers; de vette klei spat van zijn illustraties af. De tekst van tuinontwerper Noordhuis neemt de jonge tuinier aan de hand vanaf het planten van de eerste boon.
Je hoeft geen tuin te hebben of jong te zijn om dit boek te kunnen waarderen. Laat mij maar tuinieren is qua vorm en inhoud uniek en zal bij iedereen vast in goede aarde vallen. GJD

The Rose. A True History

Jennifer Potter, Atlantic Books, London 2010,
521 pp, prijs £30,- zachte kaft/ £75,- harde kaft
ISBN 978 1 84887 834 1/ 978 1 84887 176 2
In The Rose. A True History beschrijft Jennifer Potter op een zeer prettig leesbare manier de geschiedenis van de roos, beginnend bij de wilde rozensoorten waaruit de latere cultivars ontstonden, ca. 1500 v.C. voor het eerst afgebeeld in het Minoïsche Knossos en duizend jaar later pas beschreven door Herodotus. Potter beschrijft verder hoe de roos in allerlei bronnen werd afgebeeld en beschreven, hoe zij werd gebruikt en gewaardeerd en hoe zij zich over de wereld verspreidde. Over de middeleeuwse religieuze, seksuele en magische symboliek van de roos geeft het boek talloze minder bekende details. Het medicinale gebruik komt aan de orde, de cruciale rol in de parfumindustrie en de schilderkunst, de rozenmanie van de 19e eeuw en de 20e-eeuwse rozentuin worden beschreven met een verve en kennis die vergelijkbaar zijn met het boek dat Anna Pavord eerder over de tulp schreef. Zeer aanbevolen. LD

Palladio, de villa en het landschap

Gerrit Smienk en Johannes Niemeijer, Uitgeverij Thoth, Bussum 2011, 160 pp, prijs € 39,90
ISBN 978 90 6868 560 2
De sobere, harmonieuze architectuur van de Italiaanse architect Andrea Palladio (1508-1580) is van grote invloed geweest op de classisistische bouwwerken in Europa en daarbuiten: het Paleis op de Dam, het Mauritshuis, het Witte Huis etc.
In de 16e eeuw werd de verwaarloosde Veneto, het achterland van Venetië drooggelegd, ontgonnen en tot landbouwgebied ontwikkeld voor de overbevolkte stad. Uit die tijd stammen ook de landbouwvilla's van Palladio, buitenhuizen annex bedrijfsgebouwen voor de eigenaars van de nieuwe landbouwondernemingen. De villa’s zijn een originele vertaling van de principe’s van de Romeinse bouwkunst en vallen op door hun eenvoudige en aardse architectuur, én door de vanzelfsprekende wijze waarop ze in het landschap zijn gesitueerd.
Dit boek, onderdeel van het onderzoeksprogramma Architectuur en Landschap van de Faculteit Bouwkunde van de TU Delft, met 300 foto’s, kaarten en tekeningen geïllustreerd en rijkelijk gedocumenteerd, laat zien hoe Palladio te werk ging aan de hand van een ruimtelijke analyse van de 10 meest kenmerkende villa’s. Prachtig en belangwekkend boek! RMG

Façade Greenery

Chris van Uffelen, Braun Publishing AG, Salenstein (CH) 2011,
176 pp, prijs € 24,90
ISBN 978 3 03768 075 9
Gevels met een uitgekiende begroeiing zijn een opvallende nieuwe tendens binnen de landschapsarchitectuur. De verbinding tussen natuur- en bouwelementen frist het stadbeeld op en biedt bovendien allerlei ecologische pluspunten. 50 uiteenlopende innovatieve voorbeelden uit de hele wereld worden hier met behulp van teksten, foto’s en illustraties gedocumenteerd, zoals bijvoorbeeld de hangende tuin van Emilio Ambasz, gedrapeerd langs de zuidgevel van een multifunctioneel gebouw in Fukuoka. Of een vertikale tuin toegepast in een binnenruimte in Amsterdam - fascinerend. Of `Spidernethewood` in Nîmes, een labyrint van netten, gespannen in en om een behuizing in het bos. Naar verwachting zullen de netten binnen enkele jaren overwoekerd zijn, en zal er een hallucinante ruimtelijkheid ontstaan waarbij binnen en buiten vervagen. Dat soort dingen. 
Een nadeel is dat de teksten (in het Engels) erg beknopt zijn en nauwelijks informatie geven omtrent technieken van de vertikale beplanting in kwestie, soms is ook niet helemaal duidelijk welke gewassen het zijn. Maar voor wie meer in de beeldende kant geïnteresseerd is, is dit een spannend boek! Bovendien worden de steden vermeld waar al dat fraais in het echt te bewonderen valt. Liefst vier voorbeelden zijn vlakbij, in Parijs. KS

Mijn Tuindagboek

Florentine van Eeghen, Fontaine Uitgevers, Kortenhoef 2011,
96 pp, prijs € 14,95
ISBN 978 94 6054 079 0
Mijn Tuindagboek is ingedeeld in vier seizoenen, een seizoen in drie maanden. Elk seizoen wordt ingeleid met een sfeertekening en een boodschappenlijst: wat heb je nodig aan gereedschap en materiaal. Per maand is er een overzicht van de tuinklussen, karakteristieke planten, weetjes en tips en ruimte voor aantekeningen. De kartons die de seizoenen scheiden zijn - handige vondst! – tevens mapjes om losse papieren in op te bergen. De illustratie’s en foto’s voegen niet veel aan de tekst toe.
De auteur moedigt de lezer van dit boek aan er een eigen tuindagboek van te maken, maar daar nodigen de schaarse blanco pagina’s op glad papier niet echt toe uit.
Met de degelijke uitvoering: het stevige kartonnen kaft, rugspiraal, het gladde en sterke papier, de seizoentabs en de overzichtelijke indeling is Mijn Tuindagboek vooral een handig en praktisch boek en veel meer een werkboek of een jaaragenda dan een dagboek. De ervaren tuinier zal in het boek misschien niet zoveel nieuws vinden, maar de beginnende tuinier kan er veel van opsteken. Tuinklussen in november (even checken): al tulpenbollen geplant? RMG